Türkiye'de Asgari Ücret Yüzde 27 Arttı

Türkiye'de asgari ücrete yapılan net yüzde 27'lik zam 1 Ocak'ta yürürlüğe girdi. Aylık brüt asgari ücret 33.030 Türk lirası (769,17 ABD doları) olarak hesaplanıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Isikhan'ın bu artışın asgari ücretle çalışan nüfusun üçte birinden fazlasına yardımcı olacağı ve tüm sektörlere yayılacağı yönündeki güvencesine karşın sendikalar, zamların enflasyonu bile karşılamadığını ve işçileri "açlık seviyesinin altında" ve gerçek yaşam maliyetlerinin çok altında tuttuğunu savunarak öfkelerini dile getirdiler.

Genellikle hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Belirleme Komisyonu'nun üç tur müzakeresine rağmen, Türkiye'nin en büyük işçi konfederasyonu Türk-İş toplantıları boykot etti.

Türk-İş Sendikası Başkanı Ergün Atalay, bu rakamı "kabul edilemez" olarak nitelendirerek, "Bu rakam, işçilerin geçimini sağlayacak bir ücret talebini karşılamıyor, yüksek enflasyon ortamında gıda, kira ve eğitim gibi temel masrafları karşılamayacak" dedi. Atalay, işçilerin bu rakamı kabul etmeyeceğini belirterek, gerçek yaşam maliyetlerini yansıtacak şekilde yıl ortasında bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.

Bu arada, Çalışma Bakanı, kararın hükümetin "gelirleri desteklemek ile enflasyonu kontrol altında tutmak arasında denge kurma" çabasını yansıttığını yineleyerek, ekonomik durumun "bölgesel savaşlardan, enerji krizinden ve tedarik zinciri aksamalarından sağ çıktığını" belirtti.

Özellikle tedarik sektöründeki işçiler, temel giderlerini karşılamakta zorlanırken fabrikaların kapanması ve iflas ilan etmesi nedeniyle büyük bir endişe içindeler. Ekim 2022'deki rekor seviye olan %85,5'ten Kasım 2025'te resmi olarak açıklanan %31,07'ye düşmesine rağmen, enflasyon Türkiye'de hâlâ en büyük endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Hem sendika liderleri hem de üreticiler, bu rakamların hane halkı ve işletmeler üzerindeki gerçek maliyet baskısını hafife aldığını savunuyor.

Bu arada üreticilerin endişeleri ise devam ediyor. İşçilik maliyetleri artmaya devam ederken, döviz kuru dalgalanmaları, yüksek hammadde maliyetleri ve enerji kıtlığı, Hindistan, Bangladeş, Kamboçya ve Vietnam gibi diğer tekstil ve giyim tedarikçisi ülkelerle rekabet etmeyi zorlaştırıyor. En büyük endişe kaynağı ise üretim maliyetlerinin önemli ölçüde daha düşük olduğu Mısır'dan geliyor.

Türkiye Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İTHİB) Başkanı Ahmet Öksüz yaptığı değerlendirmede yüksek enflasyon göz önüne alındığında, artışın beklendiğini kaydederken, işçilerin daha fazlasını beklediğini ve devalüasyon nedeniyle bunun normal olduğunu kaydetti. Sanayiciler olarak hükümetin enflasyonu düşürmesi gerektiğini de belirten Öksüz, üreticilerin maliyetlerinin zaten son derece yüksek olduğunu ancak enflasyon seviyesini düşük tutmak için ücret artışının makul olması gerektiğini ifade etti. Öksüz, “Net ücret 650 dolar, ancak yiyecek, ulaşım, hizmet vergileri ve sosyal hakları da dahil ettiğimizde üreticilerin gerçek maliyeti aylık 1.000 dolara yaklaşıyor” derken maliyetlerin keskin bir şekilde arttığı ve talep olması gerekenden daha zayıf olduğu için birçok ülkede üretimin şu anda zor olduğunu ifade etti.

Hazır giyim ihracatçıları ise ağır bir darbe aldı. Türkiye'nin hazır giyim ihracatı, 2025 yılının ilk 11 ayında (Ocak-Kasım) 15,5 milyar dolar olarak gerçekleşti ve bu da bir önceki yılın aynı dönemine göre %6,9'luk bir düşüş anlamına geliyor. Türkiye, yakın bölgelere üretim yapma avantajını ve tasarım odaklı, yüksek moda ürünlerine yoğunlaşmasını korurken, iflasların yaygınlaştığı ve birçok üreticinin zaten sınırlarının ötesine itildikleri konuşuluyor.

İstanbul Giyim İhracatçıları Birliği (IKHIB) Başkan Yardımcısı Mustafa Paşahan yaptığı değerlendirmede 2025 yılını yaklaşık 17 milyar dolarlık ihracatla kapatmayı öngördüklerini ve giyim sektörünün katma değerli üretimi, istihdamı ve ihracat hacmiyle stratejik konumunu koruduğunu vurguladı. Avrupa Birliği’nin birincil pazar olmaya devam ettiğini ve Türkiye’nin kalite, hız, sosyal sorumluluk ve AB’ye yakın coğrafyadaki bir tedarikçi olmak gibi avantajları olduğunu ifade eden Paşahan “Toplam giyim ihracatımızın yüzde 61'ini AB ülkelerine yapıyoruz. Ülke bazında Almanya birinci sırada yer alırken, onu Hollanda ve İspanya takip ediyor. Ürün grupları açısından ise örme giyim yüzde 53, dokuma giyim yüzde 35 ve hazır giyim yüzde 12 oranında paya sahip” dedi.

2025 yılında küresel tedarik zincirlerinin yeniden konumlandırılmasına ve tedarikçi çeşitlendirilmesine yönelik açık bir eğilim olmasına rağmen, bunun Türk sanayisi için bir tehdit olmadığını belirten Paşahan aksine "doğru rekabet zemini oluşturulduktan sonra ihracatta yeniden ivme kazanma potansiyeli yarattığını” ifade etti.

2025'te kapanan fabrikalar arasında, uzun yıllardır faaliyet gösteren ve on yıllarca süren değişimlere rağmen varlıklarını sürdüren birçok firma da yer alıyordu; bu firmaların kapanışları özellikle endişeyle izleniyor. Bunlar arasında 1996 yılında kurulan ve bir zamanlar 10.000 metrekarelik fabrikası ve aylık 800 ton üretim kapasitesiyle en büyük triko üreticilerinden biri olan Naz Örme Kumaş ve 1992 yılında kurulan ve aylık 300.000'den fazla giysi kapasitesine sahip daha eski Fame Tekstil yer alıyor. Kapanan diğer işletmeler arasında Uğur Balkuv Triko, Settriko, Fabrilla Tekstil ve diğerleri bulunuyor. Bunların çoğu, Hugo Boss, Mango, H&M, Zara, Marks & Spencer gibi büyük küresel perakendecilere ve markalara tedarik sağlıyordu.

İTHİB Başkanı Ahmet Öksüz 2025 yılındaki iflas sayısına değinerek, bunun birçok faktörün birleşiminden kaynaklandığı söylerken, “Bir şirket mali açıdan sağlıklı değilse ve çok yüksek maliyetle borç almak zorunda kalıyorsa, bu sürdürülebilir değildir. Birçoğu mali sorunlarla karşı karşıya kaldı. Ayrıca, hükümet bugüne kadar küçük ve orta ölçekli fabrikalardaki işçilere 2.530 Türk lirası (58,92 dolar) tutarında ücret desteği sağladı. Şimdi bu miktar 3.500 Türk lirasına (81,50 dolar) çıkarıldı ve tekstil ve ilgili sektörlerdeki tüm şirketlere genişletildi. Bu yardımcı olacaktır.” değerlendirmelerinde bulundu.

Şirketler bir yandan iflas, varlığını sürdürmek için yeniden yapılanma veya hayatta kalmak için üretimi başka ülkelere taşıma gibi seçenekleri değerlendiriyor. Birçok üretici, fabrikaların kapanma hızı ve kısmen ABD gümrük vergileri ve Mısır gibi ülkelerin serbest ticaret anlaşmaları yoluyla elde ettiği maliyet avantajlarından kaynaklanan tedarik coğrafyalarındaki kaymalar nedeniyle sektörün 2026'da da darbe almaya devam edeceğini öngörüyor.

İHKİB Başkan Yardımcısı Mustafa Paşahan ise sektörün 2026’da güçlenebileceğini düşünüyor. Paşahan 2026 yılında, ülkemizdeki ekonomik durum toparlandıkça ihracatçılarımız üzerindeki maliyet baskılarının azalmasını beklediklerini, her krizin doğası gereği belirli fırsatlar barındırdığını; sektörümüz ve ülkemiz için bu geçiş dönemini, ‘ikili dönüşüm’ (dijital ve yeşil) ve verimlilik artışı için bir fırsat olarak görmeyi tercih ettiklerini, doğru bir siyasi çerçeve ve yalın üretim, dijitalleşme, otomasyon ve daha yüksek katma değerli ürünler/tasarım gibi içsel dönüşümlerle, ürün başına birim işçilik maliyetlerinin etkisinin azaltılabileceğini kaydetti.

Analistler, döviz kurunun istikrarına bağlı olarak, enflasyonda önümüzdeki yıl da düşüşün devam edeceğini ve 2026 sonuna kadar potansiyel olarak yüzde 25'e ulaşabileceğini öngörüyor. Yetkililer ayrıca gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) artacağını, 2025'te yüzde 3,3 ve 2027'de yüzde 4,2'ye yükseleceğini tahmin ediyor.

Bir yandan da yatırım dinamikleri değişiyor. Örneğin, Çinli dev Supreme Intelligent Technologies Co., Türkiye'yi olası bir teknoloji merkezi ve bölge için güçlü bir üs olarak görerek yatırım yaptı. Türk girişimci Temel Kamiloğlu ile duyurulan ortak girişimin, bölgedeki büyüme yolunda bir adım olması bekleniyor. Birçok Türk şirketine yatırım yapmış olan Avrupalı bir alıcı ise "Yükselen maliyetler ve jeopolitik güç karşısında kimin ayakta kalacağını merak ediyoruz. Ancak genel olarak, 2026 için temkinli bir iyimserliğimiz var." dedi.