Temiz Giysiler Kampanyası (CCC), moda markalarının asgari geçim ücreti taahhütlerini somut ilerlemeye dönüştürmekte başarısız olduğunu söylüyor.
Yaşam Ücreti Eylem Günü ile aynı zamana denk gelecek şekilde yayınlanan yaşam ücreti izleme projesinin yedinci baskısı, değerlendirilen 110 moda markasının yalnızca %4'ünün yaşam ücreti konusunda somut ilerleme kaydettiğini, buna karşılık %32'sinin taahhütte bulunduğunu ortaya koyuyor.
2026 Moda Değerlendirme Raporu, markaların asgari geçim ücreti ve şeffaflık puanlarını, temel asgari geçim ücreti göstergelerini ve sektör girişimleri, durum tespiti düzenlemeleri ve şikâyet mekanizmalarına ilişkin bilgileri güncelliyor.
Tedarik zinciri şeffaflığında iyileşme görülse de değerlendirilen markaların %41'i tedarik zinciri tesis verilerini açıklamış durumda, bu da 2020'den bu yana %28'lik bir artış anlamına geliyor. CCC ayrıca, değerlendirilen markaların yalnızca %3'ünün tedarik zinciri tesislerindeki ücret seviyelerini açıkladığını tespit etti.
CCC ağ kuruluşları tarafından 2023 ve 2025 yılları arasında yapılan işçi anketleri, gerçek ücretler ile geçim ücreti seviyeleri arasında önemli farklar olduğunu ortaya koyuyor. Ankete katılan işçiler, Bangladeş'te geçim ücretinden %73, Pakistan'da %74, Sırbistan'da %63 ve Türkiye'de %66 daha az kazanıyor.
Bu bulgular, şirketlerin asgari geçim ücretiyle ilgili maddeler içeren ve 2029'dan itibaren yürürlüğe girecek olan AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi'ne (CSDDD) hazırlanmaları sırasında ortaya çıkarken, CCC, değerlendirilen 110 markanın 30'unun (%27) mevzuat kapsamına girme olasılığının yüksek olduğunu tahmin ediyor. Ancak Fashion Checker'a göre, bu şirketlerin yalnızca %3'ünün şu anda kamuya açık bir asgari ücret eylem planı bulunurken, %13'ünün ise çalışanlar için kamuya açık bir şikayet mekanizması yok. Fashion Checker değerlendirmesine göre, asgari geçim ücreti konusunda mümkün olan en düşük puanı alan markalar arasında Benetton, Levi's, Adidas, Uniqlo ve H&M yer alıyor.
Adidas: "CCC'nin açıklamasındaki bu nitelendirmeyi reddediyoruz."
Alman spor giyim markası Adidas'ın şirket sözcüsü, 25 yılı aşkın süredir tedarik zinciri genelindeki çalışanlar için adil ve güvenli çalışma koşullarını sağlamak amacıyla çeşitli önlemler aldıklarını belirtirken; değerlendirme raporlarının, beş göstergeden üçünde olumlu puanlar aldıklarını gösterdiğini, sözleşmeli tedarikçilerle çalışan işçilere genellikle yerel asgari ücretten önemli ölçüde daha yüksek ücret ödendiğini, Adidas İşyeri Standartları’nın, tedarikçileri, ücretlendirme sistemleri, yan haklar, sosyal programlar ve diğer hizmetlerin sürekli geliştirilmesi yoluyla işçi ücretlerini ve yaşam standartlarını kademeli olarak artırmaya taahhüt ettiğini ifade etti.
H&M: “Fashion Checker, çalışmalarımızın doğru bir resmini sunmuyor.”
H&M Grubu sözcüsü şirketin giyim sektöründeki ücretleri iyileştirmeye son derece önem verdiğini ve Fashion Checker'ın çalışmalarının doğru bir resmini sunmadığına inandığını belirtirken, H&M'in on yılı aşkın bir süredir satın alma uygulamaları, tedarikçi ilişkileri ve sektör iş birlikleri yoluyla ücretleri ve çalışma koşullarını iyileştirmek için çalıştığını, referans verilen bilgilerin bir kısmının, mevcut faaliyetleri artık yansıtmayan üyelik ve tedarikçi bilgileri de dahil olmak üzere, güncelliğini yitirmiş veya yanlış görünen bilgilerden oluştuğunu, Ücretler konusunda sürdürülebilir ilerlemenin, markalar, üreticiler, hükümetler, sendikalar ve diğer paydaşlar arasında uzun vadeli iş birliğini gerektirdiğine inandığını kaydetti.
Hugo Boss: "Adil ücretlendirmeye bağlıyız."
Hugo Boss yetkilisi, şirketin Tedarikçi Davranış Kuralları'nın, ücretlerin çalışanlar ve aileleri için insani bir yaşam standardını desteklemesini gerektirdiğini söylerken Bangladeş'teki çok yıllık asgari geçim ücreti pilot tedarikçimizde daha fazla ücret iyileştirmesi sağlamayı hedeflediklerini, 2030 yılına kadar stratejik 1. Kademe tedarikçiler için ölçeklenebilir bir asgari geçim ücreti yaklaşımı geliştirmeyi amaçladıklarını kaydetti. İzmir'deki HUGO BOSS üretim tesisindeki ücret artışlarını Türkiye'deki enflasyona paralel olarak gerçekleştirdiklerini ve çalışanların Küresel Yaşam Ücreti Koalisyonu'nun belirlediği ölçüte uygun olarak geçimlerini sağlayacak bir ücret kazanmaları sağladıklarını belirtti.
Markalara Ücret Artışlarını Destekleme Çağrısı Yapıldı
CCC ise markaları üretim yapılan ülkelerdeki sendikaların ücret artışı taleplerini desteklemeye ve yeni ulusal ücret müzakerelerine aktif olarak katılmaya çağırıyor. CCC'nin açıklamasına göre, bu durum Kamboçya'daki 250 dolarlık asgari ücret talebini ve Bangladeş'teki asgari ücret müzakerelerinin yeniden başlatılmasını da kapsıyor.
