ABD, Ruanda ve Güney Afrika'nın AGOA Erişimini Sonlandırmak İçin Harekete Geçti

ABD Başkanı Donald Trump, uygunluk kriterlerini ihlal eden uygulamaları gerekçe göstererek Ruanda ve Güney Afrika'nın Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) ticari tercih programından yararlanma hakkını 1 Ocak 2027 itibarıyla sonlandırma niyetini Kongre'ye ve ilgili ülke hükümetlerine bildirdi.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, kararın ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) liderliğinde yürütülen ve her iki ülkenin de programın gereklilikleriyle bağdaşmayan uygulamalarda bulunduğunu ortaya koyan yıllık kurumlar arası incelemenin ardından alındığını belirtti. Washington ayrıca ABD ticareti ve yatırımlarının önündeki engelleri ve bölgedeki ulusal güvenlik ile dış politika çıkarlarına ilişkin endişeleri de gerekçe gösterdi. Yönetim, Ruanda özelinde hukukun üstünlüğü, siyasi çoğulculuk, uluslararası düzeyde tanınan çalışan hakları ve insan hakları konularındaki endişelerini dile getirdi. Güney Afrika için ise bunlara ek olarak yolsuzluk endişeleri öne sürüldü.

Greer, Trump yönetiminin Afrikalı ortaklarla AGOA’nın uygunluk şartlarını karşılamaları için çalıştığını ve fesih yürürlüğe girmeden önce temasların sürebileceğini belirtti.

ABD'nin Güney Afrika Büyükelçisi Leo Brent Bozell III ise "Bu, Güney Afrika hükümetinin ABD tarafından dile getirilen gerçek endişeleri reddetmesinin bir sonucu olarak öngörülebilir ve önlenebilir bir durumdu," ifadelerini kullandı.

2000 yılında yürürlüğe giren Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA), şartları karşılayan Sahra Altı Afrika ülkelerine 1.800'den fazla ürün için ABD pazarına gümrüksüz erişim hakkı tanıyor. Program, Trump'ın Şubat ayında bir yıllık yeniden yetkilendirmeyi imzalamasının ardından 31 Aralık 2026'ya kadar uzatılmıştı.

Güney Afrika, 2025 yılında AGOA kapsamında ABD'ye yaklaşık 1,7 milyar dolar değerinde mal ihraç ederek programın en büyük yararlanıcısı konumundaydı. Şartları karşılayan ihracat kalemleri arasında araçlar, tarım ürünleri, giyim ve işlenmiş sanayi ürünleri yer alıyor.

Önerilen bu fesih, ABD ile iki ülke arasındaki normal ticareti bitirmeyecek ancak uygun ihracat kalemleri için uygulanan imtiyazlı gümrük tarifesini kaldırarak bu ürünleri Amerikan pazarında potansiyel olarak daha pahalı hale getirecek.