ABD’de Yüksek Mahkeme Trump’ın IEEPA Vergilerini Yasa Dışı Buldu, Yeni Vergi Yolda
ABD’de Yüksek Mahkeme 20 Şubat 2026 tarihinde aldığı kararla, IEEPA’nın ABD Başkanına gümrük vergisi uygulama yetkisi vermediğine hükmetti.
Kararda yetkinin yalnızca Kongre’ye ait olduğu belirtilirken, Başkan’ın barış zamanında gümrük vergisi koyma konusunda doğuştan gelen bir yetkisi olmadığı ifade edilmektedir.
Yüksek Mahkeme’nin kararına yanıt olarak ise Başkan Trump iki başkanlık emri ve bir bildiri yayınladı. Birinci emirde IEEPA tarifelerinin tahsilatının ‘mümkün olan en kısa sürede’ sona erdirileceği belirtilirken bu dönemde Kanada, Meksika, Rusya gibi ülkelere açıklanan önlemlerin sona erdirileceği ifade edilmektedir.
Diğer bildiriyle ise yürürlükten kaldırılan IEEPA tarifesinin yerine, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. Maddesi uyarınca tüm ülkelerden yapılan ithalatların çoğuna uygulanan geçici bir %10’luk ad valorem tarife getirildi. Başkan Trump kısa sürede bu %10’luk oranı %15’e çıkarmayı planladığını duyurdu.
- Madde, ABD'nin büyük ve ciddi ödemeler dengesi açıklarını gidermek veya doların yakın ve önemli bir değer kaybını önlemek için başkanın belirli bir ülkeden yapılan tüm ithalatlara %15'e kadar gümrük vergisi uygulama yetkisini vermektedir. Başkan bu tür gümruk vergilerini 150 güne kadar uygulayabilir; bu sürenin ardından Kongre'nin vergilerin devamı için oy kullanması gerekir. 122. Madde daha önce hiç kullanılmamıştır ve bu nedenle mahkemelerde test edilmemiştir.
Başkan Trump'ın yeni 122. Madde tarifesi, daha önce değiştirilmediği veya askıya alınmadığı ve Kongre kararıyla 24 Temmuz'dan sonraya uzatılmadığı sürece, 24 Şubat 2026 tarihinden sonra ve 24 Temmuz'dan önce tüketim amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne giren mallar için geçerli olacaktır. Ayrıca, 24 Şubat 2026 saat 00:01 EST'den önce Amerika Birleşik Devletleri'ne transit halinde olan ve 28 Şubat 2026'dan önce tüketim amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne giren mallar için kısa bir "denizde" istisnası da bulunmaktadır.
- Madde tarifesinin yerini alması amaçlanan IEEPA tarifelerinin çoğunluğu gibi, bu tarife de 1962 Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. Maddesi kapsamındaki tarifelere tabi olan ithalatlara uygulanmayacaktır. Kısmen 232. Madde tarifelerine tabi olan ithalatlar için, 122. Madde tarifesi, tabi olmayan kısma uygulanacaktır.
Ayrıca, 122. Madde tarifesi şunlara uygulanmayacaktır: (1) belirli kritik mineraller; (2) para ve külçelerde kullanılan metaller; (3) enerji ve enerji ürünleri; (4) belirli doğal kaynaklar ve gübreler; (5) sığır eti, domates ve portakal dahil olmak üzere belirli tarım ürünleri; (6) ilaçlar ve ilaç bileşenleri; (7) belirli elektronik ürünler; (8) belirli havacılık ve uzay ürünleri; ve (9) bilgi materyalleri, bağışlar ve beraberindeki bagajlar. Dahil edilen ve hariç tutulan maddelerin tam açıklamaları bildirinin Ek 1 ve Ek 2'sinde verilmiştir: https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2026/02/2026Section122.prc_.ANNEX2_.Final_.pdf
Mahkemenin ikinci kararında ise Başkan Trump'ın tüm ülkelerden yapılan düşük değerli ithalatlara uygulanan gümrüksüz muameleyi (de minimis) askıya alınması uygulamasın devamına hükmedilmiştir.
Ödenmiş IEEPA Tarifelerinin Geri Ödeme İmkânı
İthalatçıların halihazırda ödediği ve bugüne kadar 130-200 milyar dolara ulaştığı tahmin edilen IEEPA tarifelerinin geri ödenmesi konusunda ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi – CIT, Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu’na (CBP) tüm ithalatçılara bir tür geri ödeme yapılmasını emredebilir. Alternatif olarak, CIT, geri ödeme isteyen ithalatçıların kendi bireysel davalarını açmalarını isteyebilir. Bu bağlamda, Yüksek Mahkeme'nin kararı uygun çözümden bahsetmemiştir. Bu durumda Gelir Vergisi Mahkemesi henüz tarife iadelerinin mümkün olup olmadığını ve bu iadelerin evrensel olarak mı yoksa yalnızca Gelir Vergisi Mahkemesi'nde dava açan taraflara mı yapılacağını belirleyecektir.
