AB'nin tekstil stratejisi moda endüstrisini nasıl dönüştürecek?

AB Komisyonu’nun Tekstil Sektörü için 2030 Vizyonu, geri dönüştürülebilirlik göz önünde bulundurulmadan üretilen ürünlerin 2030'dan itibaren AB pazarında satılmaması gerektiği anlamına geliyor.

AB’nin Sürdürülebilir ve Döngüsel Tekstil Stratejisi, AB’de satılan tüm tekstil ürünlerinin 2030 yılına kadar uzun ömürlü, geri dönüştürülebilir, mümkün olduğunca geri dönüştürülmüş elyaflardan yapılmış, tehlikeli maddelerden arındırılmış, sosyal haklara ve çevreye saygı gösterilerek üretilmiş olmasını sağlamak için somut eylem adımları içeren bir plan ortaya koyuyor.

AB DG GROW Başkanı Marie-Hélène Pradines, tekstil ve giyim endüstrisi için çevrimiçi tedarik platformu olan ITMA tarafından düzenlenen bir web seminerinde kuralların tüm tekstil ürünlerinin çevre dostu bir tasarıma sahip olmasını sağlamayı amaçladığını söylerken, geri dönüştürülebilirlik göz önünde bulundurulmadan üretilen ürünlerin 2030'dan sonra AB pazarında satılmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Pradines, bu vizyonun dünyanın geri kalanını da kademeli olarak Avrupa örneğinde daha yeşil bir modele yönlendirebileceğine dikkat çekti. AB Çevre Genel Müdürlüğü’nden (DG ENV) Karolina D’Cunha ise ürün tasarımının özellikle atık yönetimi açısından önemli olduğunu vurguladı; çünkü tekstil ürünlerinde bulunan herhangi bir zehirli madde, ürünler kullanım ömrünün sonuna ulaştığında sorunlara yol açıyor. D’Cunha, “Ürünler geri dönüşüm için tasarlanmamışsa atık yönetimiyle ilgili sorunlarımız artacaktır. Bu nedenle, ürünlerin çevre dostu tasarımına ilişkin yeni düzenlemelerle tasarım aşamasını ele almamızın gerçekten devrim niteliğinde olduğunu düşünüyorum” diye ekledi.

AB Atık Çerçeve Direktifi ayrıca üye devletlerin, genişletilmiş üretici sorumluluğu (GÜS) programları kapsamında AB pazarında tekstil ürünü sunan tüm şirketlerin kaydını tutmasını öngörüyor. Bu şirketlerin ödeyeceği katkı payı “eko-modüle” edilecek; yani bir ürün ne kadar yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olursa ödenecek ücret o kadar düşük olacak. Bu da moda şirketlerini döngüsel modellere geçmeye teşvik edecek.

Bu vizyonun gündeme getirdiği bir diğer endişe ise kullanılmış tekstillerin AB dışındaki ülkelere ihraç edilmesi ve buralarda sıklıkla çöplüklerde son bulması. D’Cunha, sorumluluk programlarından elde edilen gelirin, gönderilen ürünlerin atık olup olmadığını doğrulamaya yönelik denetimlerin finansmanında da kullanılacağını söyledi.

Avrupa Parlamentosu Üyesi Alessandra Moretti’nin politika danışmanı Alessandra Moser, 2030 düzenlemelerinin moda endüstrisinin fosil yakıtlara bağımlılığını azaltmaya yardımcı olacağına dikkat çekti. Moser, tekstil stratejisinin moda endüstrisinin sürdürülebilir biçimde gelişmesinin ve ekonomik rolünü çevresel ve sosyal sorumluluklarıyla dengelemesinin yolunu açabileceğine inandığını da belirtti. Dijital Ürün Pasaportlarının tüketicilere bir ürünün nasıl üretildiği ve fosil kaynaklı malzeme içerip içermediği hakkında bilgi vereceğini, bu nedenle döngüsel ekonomiyi teşvik etmede “çok önemli bir rol” oynayabileceğini söyleyen Moser, bu düzenlemelerin sektörün işleyişini kökten değiştireceğini ve kullanım ömrünün sonu dâhil olmak üzere ürünün tüm yaşam döngüsünün nasıl yönetileceğini ortaya koyacağını belirtti.

Yeni atık düzenlemeleri, giyim eşyaları da dâhil olmak üzere satılmamış tüketim ürünlerini de kapsayacak. Moser, katılımcılara satılmamış ürünlerin imha edilmesine yönelik yasağın 24 ay içinde yürürlüğe gireceğini söyledi, ancak kuralların pratikte nasıl işleyeceğini öngörmek için henüz çok erken olduğunu da kabul etti.